Osmanlıdan günümüze 7 harika şerbet

0
51
osmanlı şerbetleri

Osmanlı döneminde su ve ilaç yerine kullanılan, kristal kadehler, buzdan kaseler içerisinde özenle servis edilen, satış fiyatı ve ikram şekli kanunname ile belirlenen şerbetler, günümüzde çok fazla hatırlanmasa da tamamiyle unutulmuş da değil. Hele de şu mübarek Ramazan-ı şerif günlerinde… ( şerbet )

Şerbet veya şurup, çorba ve şarap gibi Arapça şirb (içmek) kökünden gelse bile, şerbetin revacı, yayılması daha ziyade Türkler sayesinde olmuştur.

osmanlı şerbetleri
Geçmişten Günümüze Şerbetler / Nilgün Tatlı…

Geçmişten Günümüze Şerbetler adlı kitabın yazarı Nilgün Tatlı, “Osmanlı sarayında şerbetler, saray mutfağının helvahane adı verilen bölümünde hazırlanıyordu. Mübarek gün ve gecelerde ise varlıklı kimseler İstanbul’un meşhur çeşmelerini şerbetlerle doldurup halka ikramda bulunuyorlardı.

O dönemler her zaman el altında olan ve günün her saatinde tüketilmeye hazır çeşitli şerbetler nadide sürahiler ve kristal bardaklarda ikram edilirdi. Kristal, altın, gümüş ve opaktan yapılmış nadide şerbet takımları günümüzde Topkapı Sarayı mutfak bölümünde sergilenmektedir” ifadelerine yer veriyor. 

Osmanlı, âdeta bir şerbet medeniyeti kurmuştur. Güzel hava, şerbete benzetilir. Sevdiğinin teri, şerbet gibi gelir. Şerbet diye kız ismi bile vardır. Derdini saklamak terbiyesine sahip kişiler, “Kan kussa, kızılcık şerbeti içtim der”. Ölüm bile, ecel şerbeti ile gelen tatlı bir şeydir.

Tarihçi yazar Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci, bir yazısında şerbet merasiminden bahseder. Ekinci, “Şerbet sadece bir misafir ikramı veya kahvehane metaı değildi. Sokakta süslü elbiseleri ve tantanalı güğümleri ile şerbetçiler dolaşırdı. Sırtındaki güğümü hafifçe eğerek bembeyaz önlüğüne bağlı hazneye dizilmiş kristal bardakları kendisine mahsus bir hareketle doldurup müşteriye takdim etmesi görülecek bir şeydi.

osmanlı şerbetleriRivayet odur ki, sıcak bir yaz günü Yeniçeri ortalarını ziyarete giden Kanuni Sultan Süleyman’a bir tas soğuk demirhindi şerbeti ikram ederler. Padişah bu tasa altın doldurup iade eder. Ertesi sene bu hâdise tekrarlanır. Böylece her o mevsimde icra edilen bir âdet hâlini alır. Hatta son zamanlarda yine böyle şerbet yollarlar da, hazinede para olmadığı için iade edilemez. Bunu bir tavır olarak anlayan yeniçeriler kazan kaldırır. Saraydaki altın süs eşyası eritilip sikke basılır; şerbet taslarına doldurulup iade edilerek hareketin önü alınır. Kim ne derse desin, şerbet, Osmanlılarda altın çağını yaşamıştır” ifadelerine yer vermiştir.

 

Evliya Çelebi’nin tarifiyle, cana safa, ruha gıda verir şerbetim, canım…

İftar sofralarına ayrı bir güzellik katan geleneksel şerbet kültürünü yaşatmaya yönelik çabalar devam edegelsin, biz o şerbetlerden bazılarını hatırlayalım, hatırlatalım istedik. İşte şifa kaynağı, el Meşrubatü’l Osmaniyye ailesinden bazı harika tatlar:

osmanlı şerbetleri
Demirhindi şerbeti…

1- Demirhindi Şerbeti

Sağlığa birçok faydası olduğu düşünülen demirhindi sert kabukları olan bir meyvedir, Hint hurması ismiyle de bilinir.

Malzemeler: 1 kase kurutulmuş demirhindi, 12 su bardağı su, 2.5 su bardağı şeker

Kabuklarından ayrılan demirhindi, uygun bir tencerede 2-3 dk kaynatılıp üzeri kapatılarak, bir gece suda bekletilir. 2.5 su bardağı şeker ilave edilen ve kaynatılan şerbete karanfil ve tarçın da eklenir ve soğuk olarak servis edilir.

osmanlı şerbetleri
Gelincik şerbeti…

2- Gelincik Şerbeti

Ege bölgesinde yapılan bu şerbet rengiyle göz alır. 

Malzemeler: 

Gelincik şurubu için: 6-7 su bardağı gelincik yaprağı, 2.5 su bardağı şeker, 3 bardak sıcak su, 2 çay kaşığı limon tuzu, 1 adet çubuk tarçın

Şerbeti için: 1 çay bardağı gelincik şurubu, 2 su bardağı soğuk su, limon, buz

Sadece taç yaprakları alınan gelincik çiçekleri derin bir kavanoza alınır, üstüne şeker ve limon tuzu ilave edilerek karıştırılır. Daha sonra kavanoza tarçın ve sıcak su eklenerek tekrar karıştırılır. Karışım 2-3 saat dinlenmeye bırakılır. Çiçekler süzülerek elde edilen şurubun üzerine soğuk su, limon dilimi ve buz ekleyerek servis edilir.

3- Hibiskus Şerbeti

Kurutulmuş hibiskus çiçekleriyle yapılan harika bir şerbettir.

Malzemeleri: 1 su bardağı hibiskus, 1 adet çubuk tarçın, 5-6 adet karanfil, 6-7 adet kakule, 250 gram şeker, 1.5 litre su

osmanlı şerbetleri
Hibiskus şerbeti…

Su ve şeker kaynatılır. Diğer malzemeler kaynamış suyun içine konur ve karıştırılır. Kaynayan şerbetin altı kısılır ve kısık ateşte 10 dk kadar kaynatıldıktan sonra ocağın altı kapatılır.

Şerbet bütün malzemeleriyle beraber soğumaya bırakılır. Soğuyan şerbet ince bir süzgeçten süzülüp cam sürahilere konulur dolapta soğutulduktan sonra ikram edilir.

 

 

4- Kızılcık Şerbeti

Çekirdekleri çıkarılan kızılcıklarla elde edilen muhteşem bir lezzettir.

Malzemeleri: Yarım kilogram kızılcık, yarım litre su, 300 gram şeker, 2 tatlı kaşığı limon suyu

osmanlı şerbetleri
Kızılcık şerbeti…

Yarım kilo kızılcık yıkanıp yarım litre suda kaynatılır. Sonra süzgeçte ezilerek kızılcıkların suyu alınır. Yarım litre su ve 300 gram şeker kaynatılır. Kaynayınca, kızılcık suyu ilave edilip bir taşım kaynatılır. 2 tatlı kaşığı limon suyu ilave edilip soğumaya terk edilir.

osmanlı şerbetleri
Gül şerbeti…

5- Gül Şerbeti 

Gül şerbeti pişirmeden yapılan bir Osmanlı şerbetidir.

Malzemeleri: 150 gram gül, 1 bardak şeker, yarım limon, 1.5 litre su

Şeker veya balla ovulan gül yapraklarının üzerine limon suyu ve içme suyu eklenerek üzeri sıkıca kapatılır, bir gece buzdolabında bekletilir. Tüketmeden önce ince bir süzgeçten geçirilir.

osmanlı şerbetleri
Nane limon şerbeti…

6- Nane Limon Şerbeti

Hoş kokusu ve mideyi rahatlatmasıyla bilinen nane, en ferahlatıcı şerbetlerden birine de hayat verir. 

Malzemeleri: 5 adet limon, 1.5 su bardağı toz şeker, yarım bağ dövülmüş nane, 8 su bardağı su

İyice yıkanan limonların suları sıkılır. Limon suyunun üzerine limon kabukları ve toz şeker eklenerek karıştırılır. Ağzı kapalı olacak şekilde bir gece buzdolabında bekletilir. Ertesi gün dolaptan alınarak üzerine suyu eklenir ve toz şeker eriyene kadar karıştırılır. Daha sonra havanda dövülmüş yarım bağ nane eklenerek 20 dakika kadar bekletilip, servise sunulur.

osmanlı şerbetleri
Safran şerbeti…

7- Safran Şerbeti

En kıymetli baharatımız safranın başrolde yer aldığı şerbettir.

Malzemeleri: 1 litre kaynar sıcak su, 1 tutam safran, 1 su bardağı toz şeker (şeker az gelirse dahada eklenebilir), 4-5 adet reyhan yaprağı, 3 damla limon suyu

Reyhan ve safran yapraklarının üzerine limon suyu ve kaynar su eklenir, suyun soğuması beklenir. Su ılıdıktan sonra içine toz şeker eklenir ve süzülür. Soğuduktan sonra servis edilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here