Sokağa Çıkma Yasağı Nedir? Hangi şartlarda uygulanır?

0
357
İstanbul sokağa çıkma yasağı

Korononavirüs pandemisinin büyük bir hızla yayıldığı şu günlerde, ülkeler salgını kontrol altına almak için büyük gayret gösteriyorlar. Aşı çalışmalarının ve ilaç arayışlarının devam ettiği bu zorlu süreç otoriteleri tedbir amaçlı bir dizi önlem almaya zorluyor. Koronavirüs vakalarının dünya genelinde 2 milyonu aştığı ve ölü sayısının yüz bini geçtiği bu süreçte sık sık sokağa çıkma yasağının gündeme geldiğini duyuyoruz. Bazı ülkeler salgınla mücadelede vatandaşlarını salgından korumak ve hastalığı kontrol altında tutmak için sokağa çıkma yasağı uyguluyor. Ülkemizde zaten 20 yaş altı ve 65 yaş üstü vatandaşlarımıza uygulanan yasak, alınan yeni bir kararla şimdilik sadece hafta sonu tüm vatandaşlar için de uygulanmaya başlandı.

TÜRKİYE’DE SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI

Sokağa Çıkma Yasağı; sağlık ve savunmada görev yapan personel gibi zorunlu hizmette olan kişiler haricinde tüm vatandaşların belirtilen süre boyunca evlerinde kalmalarını gerektiren özel bir durumdur. Olağanüstü hal, savaş, terör saldırısı ve salgın hastalık gibi durumlarda hükümet ilgili mevzuata uygun olarak sokağa çıkma yasağı getirebilir. Sokağa çıkma yasağı ülke genelinde veya ülkenin belirli bir bölgesinde kısmen uygulanabilir. Darbe girişimlerinde hükümeti deviren askeri yönetim de sokağa çıkma yasağı getirebilir. 1980 darbesinde ülke genelinde yaşanan kaos ortamının bastırılması için sokağa çıkma yasağı getirilmiştir.

Türkiye’de sokağa çıkma yasağı nüfus sayımı sırasında da uygulanmıştır. İlk kez 28 Ekim 1927 tarihinde nüfus sayımı yapılmıştır. Bu tarihten itibaren genellikle 5 yıllık aralarla nüfus sayımı yapılmaya devam edilmiştir. Bu uygulama esnasında ülke çapında sokağa çıkma yasağı uygulanmıştır. İlk kez sokağa çıkma yasağı olmaksızın adrese dayalı nüfus sayımı 2007 yılında yapılmıştır. Bu tarihten itibaren adrese dayalı nüfus kayıt sistemine geçildiği için nüfus sayımı için sokağa çıkma yasağına gerek kalmamıştır.

AVRUPA, ABD VE DİĞER ÜLKELERDE SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI

Tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs pandemisi, salgının başladığı ülke olan başta Çin olmak üzere pek çok Avrupa ülkesinde gündeme gelmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Fransa ve Belçika kısmi sokağa çıkma yasağı getirmiştir. Bireysel olmak şartıyla temel ihtiyaçlar ve spor yapmak için sokağa çıkılmasına izin verilmiştir. Fransa’da gereksiz yere sokağa çıkanlara 135 Euro para cezası kesilmektedir.

sokak

Binlerce insanın koronavirüsten hayatını kaybettiği, salgından en çok etkilenen Avrupa ülkesi olan İtalya‘da sokağa çıkma yasağı getirilmiştir. İngiltere de aynı şekilde ülke genelinde sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir. Ülkede market ve eczaneler açık olup zorunlu olmadıkça sokağa çıkılması yasaklanmıştır. İrlanda salgın sebebiyle lise ve üniversiteleri kapatan ilk ülke olmuştur. Ülke içinde gereksiz seyahatler yasaklanmış, temel ihtiyaç malzemesi satan yerler açık tutulmuştur. Almanya ise kısmi sokağa çıkma yasağı ilan etmiş, vaka sayısı ve ölü sayısı diğer ülkelere göre daha az olan ülke, gelişmiş sağlık sistemiyle göze çarpmaktadır.

Neredeyse tüm Avrupa ülkelerinde sokaklarda asker ve polisler görev yapmakta, gereksiz yere sokağa çıkılmasına izin vermemektedir. Hindistan gibi ülkeler de ise sokağa çıkma yasağına uymayanlara polis tarafından şiddet uygulanmaktadır. Koronavirüs sebebiyle onbinlerce insanın öldüğü ve tıbbi malzeme stoklarının bitme noktasına geldiği Amerika Birleşik Devletleri’nde Trump yönetimi halen ulusal bir sokağa çıkma yasağı getirmemiştir. Yasağın uygulanmasını eyaletlerin kendi kararına bırakmıştır.

TÜRKİYE’DE ALINAN TEDBİRLER

Ülkemizde koronavirüs salgını sebebiyle tedbirler aşama aşama alınmaya başlamıştır. İlk olarak 65 yaş üstü vatandaşların sokağa çıkmaları yasaklanmış. İlerleyen günlerde 20 yaş altı vatandaşların da sokağa çıkmaları yasak kapsamına alınmıştır. 30 büyükşehir ve Zonguldak için giriş çıkışlara izin verilmemiş, son olarak sadece hafta sonunda geçerli olmak üzere ulusal sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir. Zorunlu olarak dışarı çıkanları ise maske, eldiven gibi koruyucu aparat kullanmaları, sosyal mesafeye dikkat etmeleri belirtilmiştir.

PSİKOLOJİK BOYUT

Gerek koronavirüs salgını gerekse sokağa çıkma yasağı olsun, insanlar üzerinde büyük bir psikolojik baskı mevcut. Deprem, sel ve yangın gibi doğal afetler belirli bir bölgeyi etkilediği için etkisi çabuk geçmekte ancak virüs salgının süresi ve zamanı belirsizliğini koruduğu için bu durum büyük bir baskı oluşturmaktadır. Önlem amaçlı sokağa çıkma yasağı uygulanması da evlerinde bekleyen insanlar için zor bir süreç olabilmektedir. Bu durumun aşılabilmesi için psikolojik desteğin yanında çeşitli aktivitelere yönelinmesi önerilmektedir.

EĞİTİM ÖĞRETİM FAALİYETLERİ

Ülkemizde tüm eğitim kurumlarında eğitim öğretim faaliyetlerine ara verilmiş, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Eğitim Bilişim Ağı (EBA) uygulamasına geçilmiştir. Sözel, sayısal, görsel sanatlar gibi farklı öğretim metotlarıyla çok sayıda öğrenciye hitap edebilen EBA, içerik üretebilmeleri ve etkileşime girebilmeleri için öğretmenlerin de kullanabileceği ortak bir platform olma özelliği gösteriyor. Bu sayede öğretmenler tarafından üretilen eğitsel içerikler öğrencilerle paylaşılabiliyor. Aktif katılım ile sosyal bir ders ortamı sunan EBA, aynı zamanda öğretmenler tarafından öğrencilerin düzenli olarak takip edilmesine olanak sağlıyor. Tatil Değil Uzaktan Eğitim sloganıyla yola çıkan MEB ile birlikte özel okul, kolej ve üniversiteler de uzaktan ve online eğitim faaliyetlerine devam ediyor.

YASAL GEREKÇE

Ülkemizde sokağa çıkma yasağı 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu yasal çerçevesinde uygulanmaktadır.

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, sıkıyönetim komutanının yetkilerini düzenleyen madde;

“Sokağa çıkmayı kayıtlamak ve yasaklamak ve gerektiğinde sivil savunma tedbirlerinin tümünü veya bir kısmını aldırmak;”

2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu Madde 11;

a) Sokağa çıkmayı sınırlamak veya yasaklamak,

b) Belli yerlerde veya belli saatlerde kişilerin dolaşmalarını ve toplanmalarını, araçların seyirlerini yasaklamak”

şeklinde belirtilmiştir.

YAPTIRIM VE CEZALAR

Koronavirüs salgınının başladığı ilk zamanlarda Evde Kal Türkiye sloganlarıyla vatandaşlar bilinçlendirilmiş, gereksiz yere sokağa çıkılmaması gerektiği herhangi bir yasal engelleme olmadan halkın inisiyatifine bırakılmıştır. Aşama aşama yasaklar uygulanmaya başlanmış, salgınla mücadelede etkili olabilmesi için hafta sonu sokağa çıkma yasağı getirilmiştir. Vatandaşların büyük çoğunluğu bu uyarıyı dikkate almış, zorunlu bir gerekçesi olmadan sokağa çıkanlara ise yaptırım uygulanmıştır.

Sokağa çıkma yasağına uymayanlara Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’na muhalefet kapsamında ceza verilmiştir. Buna göre yasağı ihlal edenlere kolluk kuvvetleri tarafından 3 bin 182 lira para cezası kesilmiştir. Para cezasına rağmen evine dönmeyenlere Türk Ceza Kanunu’nun Bulaşıcı Hastalıklara ilişkin Tedbirlere Aykırı Davranma başlıklı 195. maddesinde yer alan ”Yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi iki aydan bir yıla hapis cezası ile cezalandırılır” hükmü uyarınca, işlem başlatılacağı belirtilmiştir.

Alının tüm bu önlemler koronavirüs salgınının görüldüğü andan itibaren, Sağlık Bakanlığı ve Bilim Kurulunun önerileri ile Cumhurbaşkanlığı‘nın talimatları doğrultusunda uygulanmaya çalışılmıştır. Koronavirüs salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski kontrol etme, sosyal izolasyonu sağlama, sosyal mesafeyi koruma ve yayılım hızını kontrol altında tutma adına birçok önlem uygulanmaya devam etmektedir.

YASAK NE ZAMAN SONA ERECEK?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sınırlamaları kaldırmak için çok erken olduğunu vurguluyor.
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Kluge ise Avrupa’da durumun hala kaygı verici olduğunu söyleyerek, sınırlamaları kaldırmanın zamanının henüz gelmediğini belirmiştir. Dr. Kluge, Avrupa’nın hala krizin merkezinde yer aldığını belirterek dünya genelinde salgından en fazla etkilenen 10 ülkeden yedisinin bu kıtada yer aldığını vurgulamıştır.

Çin’deki salgınla ilgili olarak yapılan ve tıp dergisi Lancet’ta yayımlanan bir araştırmada küresel çapta sınırlamaların bir aşı geliştirilinceye kadar devam ettirilmesi gerektiği belirtiliyor. Çekya, Avusturya, Danimarka ve Norveç, Avrupa’da salgından en az etkilenen ülkeler arasında yer alıyor.

sokak

Bu ülkeler koronavirüs salgını devam ederken hayatın normale dönmesi için haftalardır uyguladıkları sınırlamaları aşamalı olarak kaldırmaya başladı. Çekya’da insanlar, yapı marketlerde, bisiklet mağazalarında alışveriş yapabilecek, tenis oynayıp havuzlarda yüzebilecek. Avusturya Paskalya’dan sonra küçük dükkanların açılmasına izin vermeyi planlıyor. Danimarka’da bu hafta anaokulları ve okullar yeniden açılacak. Norveç’te de anaokullarının gelecek hafta açılması bekleniyor.

3 KRİTER

Dünya Sağlık Örgütü, yasaklamaların aşamalı olarak kaldırılması için 3 kriter öne sürüyor.

1- Vaka artış eğrisinin aşağı doğru bir seyir izlemeye başlaması,

2- Sağlık sistemlerinin acil hastane inşaatı gibi olağanüstü önlemlere başvurmaya gerek kalmadan vakalarla baş edebilecek kapasitede olmaları,

3- Kitlesel testlerle hastaların diğer kişilere virüsü yaymadan tespit edilip izole edilmelerini sağlamak.

Bu şartlar sağlanmadan yasakların aşamalı olarak kaldırılması dahi mümkün görünmüyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here